ΧΡΥΣΗ ΤΟΜΗ: Κοινός τόπος μαθηματικών, ομορφιάς και ηχητικής αρμονίας

Σχολείο πήγατε; Πήγατε. Για τη Χρυσή Τομή ακούσατε; Ακούσατε.

Και σίγουρα πολλές φορές έχετε ακούσει δημοσιογράφους, καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες ή πολιτικούς να ψάχνουν τη χρυσή τομή στο πρόβλημα που τους απασχολεί.

Ε, ας θυμηθούμε λοιπόν και εμείς τα περί Χρυσής Τομής.

Στα μαθηματικά, δύο ίδιου τύπου αλλά άνισες ποσότητες (δύο μήκη, δύο εμβαδά, κ.λπ.) “a” & “b” όπου το “a” είναι μεγαλύτερο από το “b” (a > b) έχουν τη χρυσή τομή αν ο λόγος του αθροίσματος των δύο προς την μεγαλύτερη ποσότητα [(a+b)/a], είναι ίσος με το λόγο της μεγαλύτερης προς τη μικρότερη ποσότητα [a/b].

Εάν συμβαίνει αυτό τότε αποδεικνύεται μαθηματικά ότι αυτός ο λόγος είναι πάντοτε σταθερός και γι’ αυτό συμβολίζεται με το γράμμα “φ” (κατά κανόνα με το μικρό ενίοτε όμως και με το μεγάλο “Φ”).

ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ: Το γράμμα φ χρησιμοποιείται για τη χρυσή τομή κατόπιν προτροπής του Αγγλοαμερικανού ηλεκτρολόγου μηχανικού, φυσικού, εφευρέτη και πολυμαθή μαθηματικού Mark Barr (James Mark McGinnis Barr), διότι είναι το πρώτο γράμμα του ονόματος του Έλληνα γλύπτη, ζωγράφου και αρχιτέκτονα Φειδία, του οποίου τα περισσότερα έργα πληρούν τις αναλογίες της χρυσής τομής. ΚΛΙΝΕΙ Η ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ

Η τιμή του φ έχει υπολογιστεί και αυτή μαθηματικά και είναι ένας άρρητος αριθμός (άρρητος = ένας δεκαδικός αριθμός που δεν μπορεί να εκφραστεί ως κλάσμα δύο ακεραίων αριθμών, διότι έχει άπειρα δεκαδικά ψηφία, τα οποία όμως έχουν τυχαία σειρά χωρίς καμία περιοδικότητα): φ = (1+√5)/2 ή φ = ½·(1+√5), οπότε τελικά προκύπτει ότι φ ≈ 1.6180339887498948482045868…

Στους καθημερινούς μαθηματικούς υπολογισμούς το χρησιμοποιούμε στρογγυλοποιημένο σαν αριθμό με τρία δεκαδικά (1.618) ή ακόμη και με ένα δεκαδικό (1.6).

Τα περί Χρυσής Τομής αποδίδονται στον Έλληνα φιλόσοφο, μαθηματικό, γεωμέτρη (και θεωρητικό της μουσικής) Πυθαγόρα τον Σάμιο (580-496) και τη σχετική θεωρία την διατύπωσε η Ελληνίδα αστρονόμος και κοσμολόγος Θεανώ η Θουρία, η οποία ήταν η (κατά 30 χρόνια νεότερη) σύζυγος του Πυθαγόρα και συνεχιστής της Πυθαγόρειας σχολής, οπότε η διατύπωση της θεωρίας της “Χρυσής Τομής” (του αριθμού “φ”) μοιάζει με τη διατύπωση της θεωρίας της σταθεράς “π” (ο λόγος του μήκους της περιφέρειας ενός κύκλου προς το μήκος της διαμέτρου του) που δημιούργησε ο Πυθαγόρας.

ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ: Η έννοια της Χρυσής Τομής μας έρχεται από την Αρχαία Ελλάδα, διότι οι αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί ήταν οι πρώτοι που μελέτησαν τη Χρυσή Τομή, καθώς αφορά τη γεωμετρία των πενταγράμμων (πεντάλφα) και των πενταγώνων.

[Η πεντάλφα κατασκευάζεται από ένα κανονικό πεντάγωνο στο οποίο απορρίπτουμε τις πλευρές αλλά κρατάμε τις κορυφές τις οποίες ενώνουμε με τις διαγωνίους του.

Το αστέρι με τις πέντε κορυφές που δημιουργείται συνδέεται με τη χρυσή τομή ως εξής:

Κάθε πλευρά της πεντάλφα τέμνει δύο άλλες πλευρές και τις διαιρεί σε χρυσή τομή, οπότε ο λόγος κάθε ευθύγραμμου τμήματος της πεντάλφα ως προς το αμέσως μικρότερό του ευθύγραμμο τμήμα ισούται με τη χρυσή τομή και ο λόγος του αμέσως μικρότερου με το επόμενο αμέσως μικρότερο τμήμα ισούται και αυτός με τη χρυσή τομή, κ.ο.κ.

Επιπλέον ο λόγος εμβαδού του αρχικού κανονικού πενταγώνου (που είχε κορυφές τις άκρες της πεντάλφα), προς το εμβαδόν του κανονικού πενταγώνου που σχηματίζεται στο εσωτερικό του αστεριού ισούται και αυτός με τη χρυσή τομή!]. ΚΛΙΝΕΙ Η ΠΑΡΕΝΘΕΣΗ

Γεωμετρικά με τη χρυσή τομή ασχολήθηκε ο Έλληνας Μαθηματικός και πατέρας της γεωμετρίας, Ευκλείδης (335–265), ο οποίος απέδειξε ότι μπορούμε με τη χρήση μόνο κανόνα (αβαθμονόμητος χάρακας) και διαβήτη να διαιρέσουμε ένα ευθύγραμμο τμήμα σε δύο ευθύγραμμα τμήματα που να πληρούν τον κανόνα της χρυσής τομής.

Το πρόβλημα αυτό το ονόμασε “διαίρεση σε άκρο και μέσο λόγο”.

ΠΑΝΤΑΧΟΥ ΠΑΡΟΥΣΑ

Η χρυσή τομή δεν υπάρχει μόνο στα μαθηματικά εγχειρίδια, ούτε είναι απλά μια (όμορφη) επιπλέον αναζήτηση των φιλοσόφων. Είναι παρούσα στην καθημερινότητα καθ’ ενός μας:

Από πού να αρχίσω, απ’ το ανθρώπινο σώμα;

Ο ομφαλός χωρίζει το σώμα σε μέσο και άκρο λόγο, ενώ η χρυσή τομή εμφανίζεται στο πρόσωπο, στο χέρι, στα δάκτυλα, στο αυτί, παντού.

Στο πρόσωπο: Η χρυσή αναλογία εμφανίζεται στις αναλογίες των δοντιών μας, του αυτιού μας αλλά και σε πολλές άλλες λεπτομέρειες του προσώπου μας όπως είναι τα χείλη, τα μάτια, η μύτη.

Επίσης στο λόγο <πλάτος του στόματος> προς <πλάτος της μύτης>.

Στα άκρα: Ο αγκώνας χωρίζει το χέρι έτσι ώστε ο λόγος του μήκους <αγκώνας -άκρη δακτύλων> προς το μήκος <καρπός – άκρη δακτύλων> είναι χρυσή τομή.

Στα δάχτυλα: Κάθε οστό του δακτύλου (φάλαγγα) παρουσιάζει χρυσή αναλογία σε σχέση με το προηγούμενο και μάλιστα τα διαδοχικά μήκη τους είναι αριθμοί της ακολουθίας Fibonacci*.

[*Η ακολουθία αριθμών που δημιουργήθηκε από τον Ιταλό μαθηματικό Fibonacci (1175 – 1240) είναι μια ακολουθία αριθμών όπου κάθε επόμενος είναι το άθροισμα των δύο προηγούμενων αριθμών (F_n = F_n-1 + F_n-2) υπό τον περιορισμό βέβαια ότι για τον πρώτο αριθμό της σειράς (φυσικά) δεν ισχύει αυτό και ο δεύτερος αριθμός είναι το διπλάσιο του πρώτου.

Αν ξεκινήσουμε από το 1 η ακολουθία γίνεται:

1,2,3,5,8,13,21,34,55,89,144,233,377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765, 10946, 17711, 28657 και συνεχίζει επ’ άπειρον.]

Κουραστήκατε με τα πολλά μαθηματικά; Το καταλαβαίνω.

Ας κάνουμε λοιπόν ένα μικρό διάλειμμα να πάμε μια εκδρομούλα μέχρι το θέατρο (των 13.000 θέσεων) της Αρχαίας Επιδαύρου στην πλαγιά του Κυνόρτιου όρους, να απολαύσουμε ένα αρχαίο δράμα (κωμωδία ή τραγωδία δεν έχει σημασία).

Επίδαυρος σημαίνει «δρα επί της αύρας», γι’ αυτό και δεν είναι τυχαία η ύπαρξη εκεί των Ασκληπιείων και του θεάτρου, συσχετίζοντας την ίαση με την ηχητική και ακουστική αρμονία.

Επιπλέον  αυτό  το Αρχαίο θέατρο έχει το εξής καταπληκτικό: η ακουστική του είναι τέλεια και απόλυτα εναρμονισμένη με την Ελληνική γλώσσα, καθώς καμία άλλη γλώσσα του κόσμου δεν ακούγεται τόσο καθαρά.

Η ορχήστρα του είναι ένας τέλειος κύκλος, ενώ το κοίλον του αποτελεί τμήμα σφαίρας με 34 σειρές καθισμάτων στο κάτω διάζωμα και 21 στο επάνω, αριθμοί που δίνουν άθροισμα τον αριθμό 55.

21, 34, 55: Τρείς διαδοχικοί αριθμοί της ακολουθίας Fibonacci

Προσέξτε: το άθροισμα των πρώτων 10 αριθμών (1+2+3+4+5+6+7+8+9+10) δίνει 55 , το άθροισμα των πρώτων 6 (1+2+3+4+5+6) δίνει 21 και το άθροισμα των 4 τελευταίων (7+8+9+10) δίνει 34. Για δείτε το λόγο τους: 21/34 = 0,618 = φ, αλλά και η αναλογία του κάτω διαζώματος προς το σύνολο των σειρών 34/55 = 0,618 = φ.

Δεν είναι εκπληκτικό;

Ο αρχιτέκτονας Πολύκλειτος ο Νεότερος κτίζει το 340-330 ένα θέατρο για να “λογαριασμό” των ασθενών του Ασκληπιείου στην κατασκευή του οποίου εμφανίζεται μέρος μιας ακολουθίας αριθμών για την οποία θα γίνει λόγος περίπου 1500 χρόνια αργότερα από ένα Ιταλό μαθηματικό!

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ: Η πρώτη σύγχρονη παράσταση στο θέατρο της Αρχαίας Επιδαύρου ήταν η «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή που ανέβηκε το 1938, σε σκηνοθεσία Δ. Ροντήρη.

Τη χρυσή τομή θα την βρείτε παντού, ακόμη και εκεί που δεν το περιμένετε:

Την χρησιμοποιούν ακόμη και οι πεζοί (κατά τα άλλα) τραπεζίτες:

Έχετε χρεωστική ή πιστωτική κάρτα; Σίγουρα έχετε, τουλάχιστον μία.

Για δείτε το σχήμα της και μετρήστε το μήκος των πλευρών της.

Ναι, καλά το υποθέσατε, πρόκειται για “χρυσό ορθογώνιο” αφού αν διαιρέσετε τη μεγάλη πλευρά της προς τη μικρή το αποτέλεσμα είναι φ.

Στην χρυσή τομή σκοντάφτουμε παντού στη φύση, στην τέχνη, στο σύμπαν, παντού.

ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗ;

Μα και βέβαια και στα δικά μας τα λημέρια! Δεν ήταν δυνατόν να αποτελούμε εξαίρεση.

Η Χρυσή Τομή έχει να κάνει με την Ακουστική και μάλιστα πολύ, διότι αν θέλουμε να απολαύσουμε υψηλή πιστότητα κατά την ακρόαση της αγαπημένης μας μουσικής, εκτός από τον σωστό εξοπλισμό, χρειαζόμαστε και ο χώρος ακρόασης να μη την υπονομεύει (την υψηλή πιστότητα) λόγω διαστάσεων, αλλά να την υποστηρίζει.

Για να το κάνει αυτό πρέπει οι αναλογία των διαστάσεών του να ακολουθεί τη χρυσή τομή.

Λέμε ότι μια αίθουσα ακρόασης πληροί την χρυσή τομή όταν

Α] Η αναλογία Ύψος προς Πλάτος είναι 1 : 1.618 (Πλάτος: 1,618 x Ύψος) και

Β] Η αναλογία Πλάτος προς Μήκος είναι επίσης 1 : 1.618 (Μήκος: 1,618 x Πλάτος), συνεπώς οι συνολικές αναλογίες του χώρου (αναλογία Ύψος προς Πλάτος προς Μήκος) είναι 1 : 1.618 : 2.618 ή στρογγυλοποιώντας 1 : 1.6 : 2.6.

Για παράδειγμα αν το σαλόνι του σπιτιού σας έχει ύψος 2,70-2,75 μέτρα (όπως τα περισσότερα σημερινά σπίτια), τότε για να υπακούει στον κανόνα της χρυσής τομής και να γίνει ο ιδανικός χώρος ακρόασης πρέπει το πλάτος του να είναι κάτι λιγότερο από 4,5 μέτρα και το μήκος του κάτι παραπάνω από 7 μέτρα, δηλαδή το εμβαδόν του (κενού) δωματίου αυτού να είναι περίπου 32 τετραγωνικά μέτρα.

Εννοείται ότι τα ηχεία μας ακτινοβολούν (και η θέση ακρόασης είναι απέναντί τους) κατά την κατεύθυνση της μεγαλύτερης διάστασης.

Ο λόγος που είναι επιθυμητές οι αναλογίες της Χρυσής Τομής στο χώρο ακρόασης είναι οι ανεπιθύμητες “λειτουργίες δωματίου” (μια συλλογή συντονισμών) που εμφανίζονται σε ένα δωμάτιο όταν ο χώρος αυτός διεγείρεται από μια ακουστική πηγή, όπως π.χ. ένα ζεύγος ηχείων.

Τα περισσότερα δωμάτια έχουν τους θεμελιώδεις συντονισμούς τους στην περιοχή της πρώτης δεκάδας συχνοτήτων (20Hz–200Hz), με κάθε συχνότητα να σχετίζεται με μία ή περισσότερες από τις διαστάσεις του δωματίου ή με έναν διαιρέτη αυτών.

Αυτοί οι συντονισμοί επηρεάζουν την απόκριση της χαμηλής-μεσαίας περιοχής ενός ηχητικού συστήματος στο δωμάτιο και αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην ακριβή αναπαραγωγή ήχου.

Σε ένα χώρο ακρόασης που πληροί τις αναλογίες της Χρυσής Τομής αποκλείεται η πιθανότητα οι συντονισμένες συχνότητες να συμπίπτουν σε πολλαπλές διαστάσεις (κάτι που μπορεί να προκαλέσει ενίσχυση ή ακύρωση ορισμένων συχνοτήτων) και έτσι ο ήχος παραμένει παντού ισορροπημένος και φυσικός με ελάχιστες παρεμβολές από τα στάσιμα κύματα τα οποία τώρα κατανέμονται σχετικά ομοιόμορφα, μειώνοντας τα ακουστικά προβλήματα, όπως οι έντονες αντηχήσεις και ενισχύσεις των χαμηλών συχνοτήτων (boomy bass) και τα “νεκρά” σημεία εξαφάνισης των χαμηλών συχνοτήτων, ελαχιστοποιώντας την ανάγκη για βαριά (και εν πολλοίς ακριβή) ακουστική επεξεργασία του χώρου.

Γενικότερα οι χώροι και τα δωμάτια που έχουν σχεδιαστεί με βάση τις χρυσές αναλογίες τείνουν να είναι και πιο ευχάριστα οπτικά και περισσότερο λειτουργικά, συνδυάζοντας με άριστο τρόπο τα ακουστικά με τα οπτικά οφέλη.

Σε πολλές περιπτώσεις θα βρούμε χώρους ακρόασης που ακολουθούν ελαφρά τροποποιημένη την αναλογία της χρυσής τομής σε 1 : 1.6 : 2.3 ή και 1 : 1.6 : 2.1.

Πέραν βέβαια των διαστάσεων σε ένα χώρο ακρόασης σημαντικό ρόλο έρχονται να παίξουν και τα υλικά κατασκευής: Ηχομονωτικά υλικά στους τοίχους σίγουρα θα βελτιώσουν την ακουστική απόδοση κάθε δωματίου ακόμη και αυτών που είναι σχεδιασμένα με χρυσές αναλογίες. Παγίδες μπάσων, διαχύτες και απορροφητές θα προσφέρουν επιπλέον βελτιστοποίηση της ακουστικής του χώρου ακρόασης.

Τώρα θα μου πείτε: Ωραία τα λες, αλλά είναι θεωρητικά όλα αυτά.

Πως θα καταφέρω να φέρω στις αναλογίες της χρυσής τομής στο δωμάτιό μου, που δεν τις έχει;

Ω, μην απογοητεύεστε εύκολα.

Καταρχάς ας ξεκινήσουμε από τις οριζόντιες διαστάσεις, το πλάτος και το μήκος.

Αυτές μπορούμε να τις φέρουμε πολύ κοντά στην αναλογία 1 : 1.618 ή 0,618 : 1 χρησιμοποιώντας απλές τακτικές όπως μετακίνηση επίπλων (ο μεγάλος καναπές ή το πουφ), αλλαγή θέσης ή προσανατολισμού της γεμάτης βιβλία βιβλιοθήκης μας, κ.λπ.

Αφού φέραμε λοιπόν την αναλογία πλάτους προς μήκος όσο πλησιέστερα ήταν δυνατόν προς το φ, καιρός να ασχοληθούμε με το ύψος. Με βάση το πλάτος υπολογίζουμε λοιπόν πόσο πρέπει να είναι το ύψος του χώρου μας για να παραμένουμε πιστοί στην χρυσή τομή. Ας υποθέσουμε ότι το πλάτος του χώρου ακρόασης μας προέκυψε περίπου 2,9m.

Έχουμε και λέμε 2,9 x 0,618 = 1,79, οπότε το ύψος που πληροί την ζητούμενη αναλογία είναι ας πούμε 1,8 μέτρα. Φυσικά δεν μπορούμε ούτε και είναι πρακτικό να κοντύνουμε (από πλευράς φυσικών διαστάσεων) στους 180 πόντους το σπίτι μας, μπορούμε όμως να το κοντύνουμε ηχητικά, δηλαδή εξουδετερώσουμε ηχητικά το υπερβάλλον ύψος εφαρμόζοντας σε αυτό ακουστική επεξεργασία.

Δύο είναι οι τομείς που πρέπει να μας απασχολήσουν: η απορρόφηση και η διάχυση.

Τα ηχητικά κύματα απορροφώνται από τα μαλακά υλικά που συναντούν, επομένως η προσθήκη μαλακών υλικών πάνω από το ύψος αυτό θα προσφέρει έργο.

Η διάχυση απ’ την άλλη (που είναι πολύ σημαντική στην ακουστική, διότι ελαχιστοποιεί τις συνεκτικές ανακλάσεις που προκαλούν προβλήματα) μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην απορρόφηση και καθώς δεν αποσβένει πραγματικά πολλή ενέργεια (πράγμα που σημαίνει ότι ενώ προκαλεί αποτελεσματική μείωση των ανακλάσεων, δεν “στεγνώνει” ηχητικά το χώρο) τον αφήνει με ατμοσφαιρικό, ζωντανό ήχο.

Τείνει επίσης να κάνει έναν κλειστό χώρο να ακούγεται μεγαλύτερος από ό,τι είναι.

Ο συνδυασμός απορροφητικών υλικών και των κατάλληλων διαχυτών αν δεν “εξαφανίσει” ηχητικά, τουλάχιστον θα ελαχιστοποιήσει την επίδραση στο ηχητικό αποτέλεσμα του επιπλέον ύψους. Μικρές κλίσεις σε τμήματα των πλευρικών τοίχων και της οροφής με ξύλο ή γυψοσανίδα μειώνουν τα στάσιμα κύματα, περιορίζουν τις ανεπιθύμητες ανακλάσεις, ενισχύουν τη διάχυση και συντελούν στην ομοιομορφία του ηχητικού αποτελέσματος.

Η χρυσή τομή στην ακουστική δεν σταματά στις αναλογίες των χώρου ακρόασης .

Βρίσκει εφαρμογή και στην κατασκευή των ηχείων:

Οι κατασκευαστές ηχείων συχνά χρησιμοποιούν τον λόγο της χρυσής τομής για τις διαστάσεις της καμπίνας (ύψος, πλάτος, βάθος) για να αποφύγουν τις εσωτερικές ανακλάσεις και τον συντονισμό του ξύλου, διότι οι καμπίνες που ικανοποιούν τις αναλογίες της χρυσής τομής θεωρείται ότι προσφέρουν βέλτιστη απόδοση, καθώς οι εσωτερικές διαστάσεις “σπάνε” τις στάσιμες συχνότητες, επιτυγχάνοντας έτσι πιο καθαρό ήχο.

Πολύ πιο συχνά θα συναντήσετε καμπίνες ηχείων που έχουν την αναλογία της χρυσής τομής στα subwoofer παρά στα ηχεία πλήρους φάσματος.

Είναι αυτονόητο ότι οι αναλογίες της χρυσής τομής στους χώρους ακρόασης και τις καμπίνες των ηχείων έχουν εμφανέστερα και περισσότερο αντιληπτά αποτελέσματα στις χαμηλότερες συχνότητες, οι οποίες έχουν μεγαλύτερα μήκη κύματος από ότι οι ανώτερες μεσαίες και οι υψηλές.

Μελέτες έχουν δείξει ότι σε μορφές που δημιουργούνται (κατασκευάζονται) με την χρυσή αναλογία γίνεται χρήση του ελάχιστου δυνατού «υλικού», αυτές όμως εμφανίζουν μάλλον το καλύτερο αποτέλεσμα, τόσο από πλευράς στερεότητας όσο και από πλευράς απόδοσης.

Πέραν βέβαια των διαστάσεων σε ένα χώρο ακρόασης σημαντικό ρόλο έρχονται να παίξουν και τα υλικά κατασκευής: Ηχομονωτικά υλικά στους τοίχους σίγουρα θα βελτιώσουν την ακουστική απόδοση κάθε δωματίου ακόμη και αυτών που είναι σχεδιασμένα με χρυσές αναλογίες.

Παγίδες μπάσων, διαχύτες και απορροφητές τοποθετημένοι σε στρατηγικά σημεία θα προσφέρουν επιπλέον βελτιστοποίηση της ακουστικής του χώρου ακρόασης.

Τον χώρο ακρόασης πρέπει να τον προσέξουμε ιδιαίτερα και πέρα από τις ιδανικές διαστάσεις να φροντίσουμε:

1] Ο τοίχος πίσω από τα ηχεία να εμφανίζει τη μορφή μιας ομοιογενούς και ομοιόμορφης επιφάνειας. Να μην έχει ανοίγματα ή εσοχές, πόρτες και παράθυρα η δε δομή του να είναι εξ ολοκλήρου από τα ίδια υλικά. Έτσι ολόκληρη η επιφάνειά του θα εμφανίζει ενιαία συμπεριφορά στην ανάκλαση και στη διάχυση του ήχου.

2] Οι πλαϊνές επιφάνειες, δεξιά και αριστερά του άξονα ηχεία – ακροατής πρέπει να είναι εντελώς όμοιες σε μορφή, υφή και κλίση. Τούτο είναι απαραίτητο διότι από αυτές τις επιφάνειες προέρχονται οι πρώτες ανακλάσεις του χώρου που φτάνουν στα αυτιά του ακροατή.

Όταν αυτές φτάνουν ταυτόχρονα και στα δύο αυτιά, έχουν την ίδια ένταση και φάση, βοηθούν τα ηχεία στη δημιουργία σωστής και στιβαρής ηχητικής σκηνής προς κάθε κατεύθυνση (πλάτος, βάθος και ύψος), με τα όργανα της ορχήστρας και τον τραγουδιστή να τοποθετημένα στη θέση που είχαν κατά την εγγραφή.

ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ 5.1 ΗΧΕΙΩΝ

Η τοποθέτηση των ηχείων 5.1 στο δωμάτιο έχει μεγάλη σημασία όσον αφορά τον ήχο. Αξίζει να βεβαιωθείτε ότι τα μεμονωμένα ηχεία στο σύστημα οικιακού κινηματογράφου είναι τοποθετημένα σε ίση απόσταση από τον θεατή. Μια άλλη σημαντική πτυχή θα είναι ο κατάλληλος προσανατολισμός των ηχείων απευθείας προς τον θεατή.

Εδώ έχουμε τρία ηχεία μπροστά – ένα ζευγάρι κύριων ηχείων και ένα κεντρικό ηχείο – και στο πίσω μέρος δύο ηχεία surround και ένα subwoofer.

Το μπροστινό μέρος, το οποίο αποτελείται από το αριστερό και το δεξί κανάλι (συνήθως ηχεία δαπέδου ή σχετικά μεγάλα βάσης/βιβλιοθήκης) και το κεντρικό ηχείο, παίζει τον πιο σημαντικό ρόλο κατά την τοποθέτηση των ηχείων στα συστήματα οικιακού κινηματογράφου.

Η αποστολή τους είναι να δημιουργούν ένα ευρύ ηχητικό πεδίο στο δωμάτιο ακρόασης, να συμπληρώνουν τους διαλόγους και να καθοδηγούν τον θεατή κατά τη διάρκεια των γεγονότων που συμβαίνουν στην οθόνη.

Τα ηχεία του εμπρός αριστερού και του εμπρός δεξιού καναλιού πρέπει να τοποθετούνται σε ίσες αποστάσεις από τον ακροατή, αλλά και σε ίσες αποστάσεις από την τηλεόραση, κάτι που δεν είναι πάντα εφικτό. Αν, για παράδειγμα, μας περιορίζει ο χώρος ακρόασης, γεγονός που δυσχεραί νει τη διατήρηση μιας ανάλογης απόστασης, δεν χάνεται τίποτα.

Μικρές διαφορές μπορούν να διορθωθούν από τον δέκτη με το συμπεριλαμβανόμενο μικρόφωνο βαθμονόμησης, το οποίο θα εξετάσει την ακουστική του δωματίου μας και θα καθορίσει τις αποστάσεις των ηχείων από τη θέση ακρόασης, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τις δυσαναλογίες που προκύπτουν από την ανομοιόμορφη διάταξη των ηχείων.

Το κεντρικό ηχείο, όπως υποδηλώνει και το όνομά του, θα πρέπει να τοποθετείται στο κέντρο, ακριβώς κάτω ή πάνω από την τηλεόραση.

Είναι υπεύθυνο για τους διαλόγους και τη φωνή του ομιλητή, επομένως η σωστή τοποθέτησή του είναι εξαιρετικά σημαντική, όπως και η σωστή του ρύθμιση για να είμαστε σίγουροι ότι οι διάλογοι θα είναι απόλυτα ακουστοί και δεν θα χρειάζεται να αυξήσουμε υπερβολικά την ένταση για να ακούσουμε τι λένε οι ηθοποιοί.

Σημαντικό στοιχείο του συστήματος οικιακού κινηματογράφου είναι και τα ηχεία surround που τοποθετούνται συνήθως πίσω από τον κύριο χώρο ακρόασης σε ίσες αποστάσεις από αυτόν, όχι ακριβώς πίσω από τους θεατές, αλλά στραμμένα προς το μέρος τους.

Η αποστολή τους είναι να μεταδίδουν ήχους όπως, για παράδειγμα, την πτήση ενός αεροπλάνου ή τους θορύβους του περιβάλλοντος. Αυτό αυξάνει την αίσθηση των θεατών ότι περιβάλλονται από ήχο και ολοκληρώνει τη δομή ενός πολυκαναλικού πανοράματος κινηματογράφου.

Τέλος σε ένα σύστημα οικιακού κινηματογράφου, κατά κανόνα, υπάρχει ένα subwoofer που αναλαμβάνει την επεξεργασία της μπάντας των χαμηλών συχνοτήτων.

Η καλύτερη θέση για το subwoofer είναι κοντά στη θέση ακρόασης, π.χ. ακριβώς πίσω από έναν καναπέ ή μια πολυθρόνα. Αν θέλουμε πιο δυνατά μπάσα το τοποθετούμε κοντά σε ένα πλαϊνό τοίχο, οπότε τα μπάσα αυξάνονται αλλά χάνεται μέρος της ακρίβειας (επιλογή που κάνουν οι περισσότεροι ακροατές – θεατές) και αν είμαστε φανατικοί των χαμηλών συχνοτήτων το τοποθετούμε σε μία γωνία του χώρου ακρόασης οπότε λέμε καλώς ήλθες ήχε boomy και κουνάμε μαντίλι καλαματιανό στην ακρίβεια.

Η τοποθέτηση του subwoofer κοντά στις θέσεις ακρόασης αυξάνει το ποσοστό της άμεσης πίεσης των μπάσων σε σχέση με τους συντονισμούς που προέρχονται από το δωμάτιο και θα κάνει (με τις κατάλληλες ρυθμίσεις) το subwoofer να συμπληρώσει με τον καλύτερο τρόπο τον ήχο των ηχείων χάρη στις εξειδικευμένες δυνατότητές του στην χαμηλότερη (και δυσκολότερη) ακουστική περιοχή συχνοτήτων, όχι μόνο για τα ηχητικά εφέ των ταινιών, αλλά και για την ακρόαση μουσικής.

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΡΜΑΡΑΣ