Δύσκολο να απαντήσει κανείς με ένα ξερό ΝΑΙ ή ΟΧΙ.
ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΑΡΜΑΡΑΣ
Καταρχάς ας κάνουμε ένα σημαντικό διαχωρισμό:
Ηλεκτρονικά και Ηχεία.
1] Τα ηλεκτρονικά χρειάζονται στρώσιμο;
Εδώ η απάντηση είναι όχι. Οι πυκνωτές για παράδειγμα φορτίζουν εντός δευτερολέπτων, και τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά εξαρτήματα φτάνουν σε θερμοκρασία λειτουργίας ακαριαία. Μόνο οι λάμπες θέλουν λίγο χρόνο σε κάθε εκκίνηση, αλλά τίποτε άλλο.
Γενικά ένας ενισχυτής σήμερα το μόνο που θέλει είναι να μην γυρίσετε το volume στο τέρμα με το που θα τον ανοίξετε. Μετά από ένα-δύο, άντε το πολύ πέντε λεπτά είναι έτοιμος να σας ταξιδέψει. Το ίδιο φυσικά ισχύει, πολύ περισσότερο και για όλα τα υπόλοιπα ηλεκτρονικά μηχανήματα.
Μάλλον η υπερθέρμανση από την παρατεταμένη χρήση είναι ο εχθρός εδώ.
2] Τα ηχεία (και τα ακουστικά) χρειάζονται στρώσιμο;
Μάλιστα. Είναι απαραίτητο. Γιατί;
Τα ηχεία χρειάζονται στρώσιμο επειδή τα κινητά μέρη των μεγαφώνων τους και κυρίως η ανάρτηση (surround) και η αράχνη (spider) αφ’ ενός είναι δύσκαμπτα στην αρχή, αφ’ ετέρου σαν διαφορετικά υλικά που λειτουργούν σε διαφορετικές θέσεις, αλλά καλούνται να λειτουργήσουν σε απόλυτο συντονισμό, πρέπει να προσαρμοστούν το ένα στο άλλο.
Χρειάζονται μερικές δεκάδες ώρες λειτουργίας για να μαλακώσουν αυτά τα υλικά και κατά κανόνα πολύ περισσότερες για να συγχρονίσουν (ευθυγραμμίσουν) και να συντονίσουν απόλυτα τη λειτουργία τους, ώστε να επιτρέπουν στη μεμβράνη να κινείται ελεύθερα, ευθύγραμμα και απόλυτα συντονισμένα στα δύο σημεία στήριξής της, κάτι που θα φέρει τη βέλτιστη επίδοση στην απόκριση συχνοτήτων, θα μειώσει τις παραμορφώσεις και θα απελευθερώσει το πλήρες ακουστικό δυναμικό κάθε μεγαφώνου.
Κατά καιρούς μετρήσεις σε διαφορετικά μεγάφωνα έχουν δείξει την αναγκαιότητα του στρωσίματος. Για παράδειγμα σε ένα woofer μετά τις πρώτες 40 ώρες στρωσίματος η συχνότητα συντονισμού (Fs) μπορεί να κατέβει 10, 12 ή και 15% σε συχνότητα και ο ισοδύναμος όγκος αέρα (Vas) μπορεί να αυξηθεί σημαντικά (ακόμη και κατά 30%) σε σχέση με τις αρχικές τιμές που είχαν όταν βγήκαν από τη γραμμή παραγωγής.
Έτσι αν μόλις γυρίσατε σπίτι με τα καινούργια ηχεία σας τα βγάλατε απ’ το κουτί, τα συνδέσατε και ο ήχος τους σας απογοητεύει, σε πρώτη φάση τουλάχιστον, δεν χρειάζεται να σας πιάσει πανικός. Κανείς δεν σας κορόϊδεψε, ούτε κάνατε λάθος επιλογή. Απλά τα (καινούργια) ηχεία χρειάζονται από λίγες έως πολλές δεκάδες ώρες για να απελευθερώσουν το δυναμικό τους και δεν θα το κάνουν απότομα (σαν διακόπτης) αλλά σιγά – σιγά και σε βάθος χρόνου.
Πριν αρχίσετε λοιπόν τις ακροάσεις και πριν εκφέρετε γνώμη για τα καινούργια σας ηχεία, πρέπει να τα συνδέσετε στο υπόλοιπο σύστημα, το οποίο θα ρυθμίσετε κανονικά και θα φέρετε στο επίπεδο της στάθμης αναπαραγωγής που θα ακούτε συνήθως. Στη συνέχεια θα αφήσετε το σύστημα να παίζει για τουλάχιστον ένα 24-ωρο η καλύτερα δύο 24-ωρα.
Μετά την παρέλευση του 48-ώρου (δεν είναι απαραίτητο να είναι συνεχόμενο, μπορείτε να το λειτουργείτε π.χ. 8 ώρες κάθε μέρα επί μία εβδομάδα) μπορείτε να θεωρήσετε ότι τα ηχεία θα είναι επαρκώς λειτουργικά και να αρχίσετε τις ακροάσεις.
Να ξέρετε όμως ότι τα ηχεία σας δεν έχουν πιάσει ακόμη το μέγιστο της απόδοσής τους, κάτι που θα έλθει σιγά – σιγά και μετά την παρέλευση τουλάχιστον 80 ή 100 ή 120 ωρών (υπάρχουν κατασκευαστές που αναφέρουν ότι τα ηχεία τους θα έλθουν σε κατάσταση βέλτιστης απόδοσης μετά την παρέλευση 300 ωρών στρωσίματος).
Σε πάρα πολλές περιπτώσεις (περισσότερες από όσες νομίζετε) θα ανακαλύψετε ότι τα ηχεία σας συνεχίζουν να βελτιώνουν την απόδοσή τους ακόμη και μετά από ένα ή και δύο χρόνια.
Όταν πια τα ηχεία σας φτάσουν στο βέλτιστο επίπεδο απόδοσης που τους επιτρέπει η σχεδίαση και η κατασκευή τους, θα μείνουν εκεί για τα επόμενα 10 χρόνια τουλάχιστον, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι τους φέρεστε με τακτ…
Καλό είναι να γνωρίζετε ότι οι απαραίτητοι χρόνοι στρωσίματος δεν διαφέρουν μόνο από ηχείο σε ηχείο, αλλά διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος του μεγαφώνου, έχοντας μάλιστα διαφορετικού τύπου επίδραση στα διαφορετικού τύπου μεγάφωνα.
Έτσι χωρίς βλάβη της γενικότητας μπορούμε να πούμε ότι ένα woofer και ένα subwoofer κώνου θα χρειαστούν κατά μέσο όρο 50 με 100 ώρες στρωσίματος και μετά το στρώσιμο θα μας δώσουν πιο βαθιά μπάσα, θα κατεβαίνουν δηλαδή χαμηλότερα σε συχνότητες και αυτή η επίδραση του στρωσίματος θα είναι έντονα εμφανής.
Αντίστοιχα ένα midrange θα βολευτεί με τις μισές ώρες στρωσίματος από ένα woofer για να μας προσφέρει περισσότερη διαύγεια, με την επίδραση του στρωσίματος διακριτική, αλλά πάντως φανερά παρούσα. Τέλος ένα tweeter θόλου μετά από τις μισές ώρες στρωσίματος από ένα midrange θα δώσει άλλο αέρα στα πρίμα, αλλά εδώ η επίδραση του στρωσίματος θα είναι από πολύ διακριτική έως αδιόρατη.
Λάβετε υπ’ όψη σας ότι οι κατασκευαστές μετρούν τις παραμέτρους των ηχείων τους αφού τα στρώσουν. Οι δημοσιευμένες προδιαγραφές των μεγαφώνων και των ηχείων αντιστοιχούν στη σταθεροποιημένη συμπεριφορά τους μετά το στρώσιμο και όχι στα αρχικά χαρακτηριστικά που είχαν μόλις ολοκληρώθηκε η κατασκευή τους.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Αφ’ ενός μη βιαστείτε να …απογοητευτείτε από την αρχική απόδοση των καινούργιων (και ίσως ακριβών) ηχείων σας, αφ’ ετέρου μην θεωρήσετε απ’ την αρχή ότι τώρα πια (με τα καινούργια ηχεία) χρειάζεστε και αλλαγή ενισχυτή. Κάντε υπομονή δύο – τρείς μήνες, αφήστε να συμπληρωθούν οι απαραίτητες ώρες λειτουργίας για να έλθουν τα ηχεία σας σε κατάσταση πλήρους λειτουργικότητας και μετά παίρνετε τις όποιες αποφάσεις.
TIP: Αν όταν λείπετε απ’ το σπίτι δεν μένει κανείς πίσω, μπορείτε να επιταχύνετε τον χρόνο στρωσίματος, βάζοντας το ηχείο να παίζει ροζ θόρυβο όσο θα λείπετε. Έτσι και ώρες λειτουργίας θα γράψετε και σωστά ενεργειακά θα ταΐζετε το ηχείο κατά την διάρκεια του στρωσίματος.
ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΛΟΓΟΣ:
ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΗΧΕΙΟΥ Η ΤΟΥ ΑΚΡΟΑΤΗ;
Υπάρχουν και αυτοί (όχι λίγοι και άσχετοι) που ισχυρίζονται ότι κατά την διάρκεια του στρωσίματος δεν εξελίσσεται ο ήχος του νέου ηχείου, αλλά γίνεται “brain burn-in”, δηλαδή γίνεται προσαρμογή του ακροατή στον νέο ήχο που φέρνει το καινούργιο ηχείο.
Αν και υπάρχουν ψήγματα αλήθειας σε αυτόν τον ισχυρισμό διότι, ναι και το “brain burn-in” συμβαίνει και υπάρχουν κατασκευαστές που παραδίδουν τα ηχεία τους σχεδόν έτοιμα, στρωμένα, εν τούτοις δεν παύει αυτός ο ισχυρισμός να είναι λανθασμένος.
Οι αλλαγές των παραμέτρων Thiele-Small που συντελούνται στα μεγάφωνα (και οι οποίες έχουν μόνιμο χαρακτήρα) εκτός του ότι έχουν ακουστές διαφοροποιήσεις στον ήχο, είναι και εύκολα μετρήσιμες. Εξάλλου κάθε αγοραστής καινούργιου ζευγαριού ηχείων μπορεί πολύ εύκολα να διαπιστώσει, προσωπικά ο ίδιος, με τα δικά του αυτιά, αυτές τις διαφοροποιήσεις στην ηχητική συμπεριφορά του ηχείου κάνοντας το εξής:
Μόλις πάρει τα ηχεία και πριν τα στρώσει, να τους βάλει να παίξουν 2-3 γνωστά σε αυτόν κομμάτια και να τα ακούσει με προσοχή. Κατόπιν κατά την διάρκεια του στρωσίματος να μην ακούσει καθόλου τα ηχεία του τα οποία θα τα βάλει να παίζουν ροζ θόρυβο, εν τη απουσία του, για 80 ώρες, μετά το πέρας των οποίων θα τους βάλει να παίξουν τα ίδια γνωστά κομμάτια σε αυτόν.
Οι διαφοροποιήσεις στον ήχο που θα ακούσει θα οφείλονται εξ ολοκλήρου στην εξέλιξη, λόγω στρωσίματος, του ηχείου και καθόλου στο “brain burn-in” διότι ο εγκέφαλός του δεν έχει προλάβει να προσαρμοστεί στον ήχο των νέων ηχείων αφού δεν τα έχει ακούσει όλο αυτό το διάστημα.
Τέλος να αναφέρουμε ότι υπάρχουν κατασκευαστές που στα συνοδευτικά έντυπα των ηχείων τους, αναφέρονται στην αναγκαιότητα του στρωσίματος και δίνουν και οδηγίες στους καταναλωτές για το πώς θα το κάνουν σωστά.
