Ένας σκληρός και δύσβατος δρόμος μέσα από αντιστάσεις και… εμπόδια για την μεγάλη μετατροπή.
ΚΕΙΜΕΝΟ: ΛΑΣΚΗΣ ΠΕΤΡΟΣ
Οι περισσότεροι αναγνώστες μας θα έχετε ήδη διαβάσει την δοκιμή του μετατροπέα Pontus II της Denafrips η οποία είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του περιοδικού. Για λόγους οικονομίας χώρου θα σας παραπέμψουμε εκεί όπου θα βρείτε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την ιστορία και την φιλοσοφία της Denafrips που εξειδικεύεται στην κατασκευή DAC αποκλειστικά με την αρχιτεκτονική R-2R.
Επί τροχάδην να πούμε πως το σύνθετο δίκτυο αντιστάσεων (R-2R) είναι μια από τις πρώτες μεθόδους που εφαρμόστηκαν στο ξεκίνημα της ψηφιακής εποχής για την μετατροπή του ψηφιακού σήματος σε αναλογικό. Το κύκλωμα χρησιμοποιεί πάρα πολλές αντιστάσεις του ίδιου ονομαστικού μεγέθους και απαιτεί πολύ μικρή απόκλιση στην τιμή τους.
Η επιλογή τους γίνεται με το χέρι πράγμα που απαιτεί χρόνο και εκτοξεύει το κόστος της παραγωγής έτσι πολύ σύντομα η μέθοδος αντικαταστάθηκε από ολοκληρωμένα κυκλώματα τα γνωστά μας δέλτα-σίγμα DAC (Δ/Σ).
Τα τελευταία όμως χρόνια πολλοί κατασκευαστές, μεταξύ των οποίων και κορυφαίοι όπως οι dCS και MSB, επιστρέφουν ξανά στην πρωτόλεια αυτή μέθοδο που επιτρέπει στον σχεδιαστή μεγαλύτερη ευελιξία και άνεση στο να πραγματοποιήσει τις ιδέες του ξεκινώντας από το μηδέν χωρίς τους περιορισμούς που θέτει η χρήση κάποιου ολοκληρωμένου κυκλώματος.
Το Ares II είναι το εισαγωγικό μοντέλο της Denafrips και παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αφού χάρη στην νέα μειωμένη τιμή του είναι το πιο προσιτό R-2R DAC της αγοράς. Το κύκλωμα είναι ισορροπημένο και η μετατροπή γίνεται από δύο ανεξάρτητα δίκτυα R-2R, ένα για το κάθε κανάλι, με ακρίβεια στην τιμή της αντίστασης της τάξης του 0,01%.
Η μέθοδος αυτή εγγυάται χαμηλή παραμόρφωση, υψηλή γραμμικότητα και ελάχιστο ψηφιακό θόρυβο. Το σήμα προκύπτει απευθείας από το δίκτυο χωρίς ενδιάμεσο αναλογικό στάδιο και είναι σταθερής μόνο στάθμης. Το Ares II υποστηρίζει δειγματοληψία DSD1024 και PCM έως 1536ΚHz/24bit με δύο ανεξάρτητους κρυστάλλους χρονισμού Femto στα 45,1548MHz και 49,152MHz.
Η επεξεργασία του σήματος γίνεται μέσω FPGA και ο χρήστης έχει την δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ των τριών διαθέσιμων ψηφιακών φίλτρων: Sharp roll off, Slow roll off και NOS. Ιδιαίτερα προσεγμένο είναι το τροφοδοτικό που αποτελείται από ένα τοροειδή μετασχηματιστή χαμηλού θορύβου, επιπέδου 60VA και ανεξάρτητες σταθεροποιήσεις σ’ όλα τα επιμέρους κυκλώματα ενώ πολύ μεγάλη είναι η συνολική χωρητικότητα εξομάλυνσης. Το Ares II έχει δύο αναλογικές εξόδους, η μια XLR και η άλλη RCA καθώς και 5 ψηφιακές εισόδους εκ των οποίων η μια USB, οι δύο ομοαξονικές και οι δύο οπτικές.
Στην λιτή πρόσοψη δεν θα βρούμε κάποια μεγάλη οθόνη παρά μόνο μικρά ενδεικτικά LED και τα απαραίτητα πλήκτρα για τον έλεγχο της συσκευής, αφού δεν διαθέτει τηλεχειρισμό. Κατά ένα περίεργο τρόπο η επιλογή του ψηφιακού φίλτρου δεν γίνεται με το πάτημα ενός κουμπιού αλλά απαιτείται συνδυασμός ενεργειών. Το Ares II κυκλοφορεί μόνο σε μαύρο χρώμα και το σασί είναι φτιαγμένο από κατεργασμένο αλουμίνιο με την ποιότητα κατασκευής και το φινίρισμα να μην έχουν να ζηλέψουν απολύτως τίποτα από πολύ ακριβότερες συσκευές.
ΑΚΡΟΑΣΕΙΣ
Οι δοκιμές έγιναν στο γνωστό σύστημα αναφοράς με ηχεία τα Audio Physic Step 35 και ενισχυτή τον Kinky EX-M1.
Όπως όλα τα R-2R DAC έτσι και το Ares II πρέπει να τεθεί σε λειτουργία αρκετή ώρα πριν την ακρόαση έτσι ώστε να αποκτήσει την απαιτούμενη θερμική ισορροπία. Τα τρία ψηφιακά φίλτρα προσφέρουν μικρές διαφορές στην ταυτότητα του ήχου χωρίς να αλλάζουν τον βασικό χαρακτήρα και εμείς καταλήξαμε να ακούμε πιο πολύ με το Sharp το οποίο μας φάνηκε το πιο ουδέτερο και διάφανο από τα τρία συνεπώς καταλληλότερο για την ακουστική αξιολόγηση.
Κυκλοφορεί ευρέως μια φήμη σχετικά με τις κακές μετρήσεις των DAC του τύπου R-2R η οποία μπορεί να είχε κάποια βάση πριν από πολλά χρόνια ή για πρόχειρες υλοποιήσεις, αλλά στην περίπτωση μας δεν ισχύει καθόλου.
Αντιθέτως, το Ares II συνοδεύεται από αρκετές ανεξάρτητες εργαστηριακές μετρήσεις που αποδεικνύουν ακριβώς το αντίθετο. Βέβαια δεν χρειάζεται μεγάλη προσπάθεια, ούτε βιονική ακοή για να διαπιστώσει ο ακροατής την απόλυτα γραμμική απόκριση συχνότητας, την μοναδική ησυχία, τον ανύπαρκτο θόρυβο και την πλήρη απουσία παραμόρφωσης.
Το Ares II είναι αδιαπραγμάτευτα διάφανο και πιστό στην ηχογράφηση έτσι δεν προκαλεί καμία τονική αλλοίωση ενώ είναι πλήρους έκτασης και στα δύο άκρα του φάσματος. Διακρίνεται για την συνέπεια και την ακρίβεια της αναπαραγωγής προσφέροντας ικανοποιητικό βαθμό λεπτομέρειας που επιτρέπει στον ακροατή μια καλή ματιά στην ηχογράφηση χωρίς να είναι αναλυτικό.
Το χαμηλό αποδίδεται με γεμάτο σώμα και επάρκεια δυναμικής αντίθεσης ενώ ξεχωρίζει για το σφρίγος, την συμπαγή υφή και την περιγραφική του δεξιότητα. Το Ares II είναι σπιρτόζικο και ρυθμικό με σταθερό βηματισμό που δεν το εκθέτει στα δύσκολα περάσματα ενώ σίγουρα δεν του λείπουν ούτε η ενέργεια ούτε το φως.
Η μεσαία περιοχή ακούγεται γεμάτη με ωραία χρώματα που αντλούν από την εκτεταμένη παλέτα του ενώ φωνές και όργανα βρίσκονται υπό το καθεστώς διαλεκτικής σχέσης. Ψηλότερα ο χαρακτήρας είναι ευγενικός και ήπιος αλλά ικανός να βγάλει την ένταση από μέσα του όταν αυτό απαιτείται ευτυχώς όμως χωρίς να γίνεται νευρικός. Ωραία λοιπόν ως εδώ όλα καλά αλλά το ίδιο ικανοποιητικά και ίσως καλύτερα σε επιμέρους σημεία αποδίδουν και τα αντίστοιχα DAC με ολοκληρωμένα τσιπ.
Πράγματι έχουμε ακούσει συσκευές παρόμοιας τιμής που είναι σίγουρα πιο ρυθμικές, εντονότερα δυναμικές, καθαρότερες, με βαθύτερη λεπτομέρεια και αρκετά ταχύτερες, ενώ οι περισσότερες από αυτές είναι πιο εύχρηστες και με επιπλέον ενσωματωμένες δυνατότητες.
Που είναι λοιπόν η μαγεία και γιατί όλη αυτή η φασαρία σχετικά με την τοπολογία R-2R, μήπως είναι απλά κάποιο καλοστημένο marketing; Η απάντηση είναι σαφώς όχι και η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στις δύο τεχνολογίες έχει να κάνει με τα επιμέρους ποιοτικά χαρακτηριστικά του ήχου παρά με την απόλυτη τεχνική ικανότητα.
Αναφερόμαστε σε έννοιες όπως η χροιά που στην περίπτωση του Ares II διαθέτει ιδιαίτερα φυσική υφή που θυμίζει πιο πολύ αναλογική πηγή παρά τον τυπικό ψηφιακό μετατροπέα. Μιλάμε επίσης για το σώμα και το μέγεθος των ερμηνευτών που συν τοις άλλοις τοποθετούνται με μεγάλη ακρίβεια και καλή αίσθηση κλιμάκωσης του βάθους.
Όπως για την τρισδιάστατη και ολογραφική σκηνή που απλώνεται προβολικά, μπροστά και έξω από τα ηχεία ενώ μοναδικός είναι ο τρόπος με τον οποίο περνάει η ατμόσφαιρα του χώρου της ηχογράφησης. Και κυρίως για την παντελή απουσία ψηφιακού αποτυπώματος, αυτής της σκληρότητας και μεταλλικής υφής που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή σε ηχογραφήσεις με σόλο πιάνο ή διάφορα υψίσυχνα όργανα.
Πολύ ομαλή και σωστά χρονισμένη, χωρίς ίχνος βιασύνης, είναι η απόσβεση όλων των οργάνων ανεξάρτητου συχνότητας πράγμα που συμβάλλει επιπλέον στην ολική αληθοφάνεια. Τέλος είναι ο αστείρευτος αρμονικός πλούτος και ο μεγάλος βαθμός αφοσίωσης στην όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική απόδοση του μουσικού προγράμματος. Το Ares II είναι αφιερωμένο στο να παίζει μουσική με όλη του την ψυχή και δεν αρκείται μόνο στην συνεπή μετατροπή των ψηφίων σε ήχους.
Τελικά μπορεί το Ares II της Denafrips να υπολείπεται λίγο σε κάποιους επιμέρους τομείς αλλά η αλήθεια είναι πως είναι από τα λίγα DAC της κατηγορίας με τόσο αβίαστο και φυσικό ήχο και αυτή ακριβώς η αρετή του είναι που το κατατάσσει πρώτο στην προτίμηση μας.
ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΕΙΔΟΣ: Μετατροπέας DAC
ΤΥΠΟΣ: R-2R, για PCM 1536ΚHz/24bit και DSD1024
ΕΙΣΟΔΟΙ: 2xΟμοαξονικές ψηφιακές, 1xUSB-B, 1xOπτικές ψηφιακές
ΕΞΟΔΟΙ: 1xXLR στέρεο σετ, 1xRCA stereo
ΕΞΤΡΑ: Tρία φίλτρα για να επιλέξουμε
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ (ΠxYxB): 215x45x230 χλστ.
BAΡΟΣ: 3,5 κιλά
ΣΧΟΛΙΟ
Η Denafrips είναι ίσως η πιο hot εταιρεία κατασκευής μετατροπέων DAC σήμερα και το Aries IΙ είναι ένας πειρασμός για όσους θέλουν να «εισέλθουν» στο «παραδοσιακό» R-R2 σκηνικό.
ΤΙΜΗ: 879 ευρώ
