Θα το γιορτάσει για τα καλά φέτος η δανέζικη Ortofon, που ηχεί στα audio όνειρά μας από το 1918. Η εταιρεία έχει προγραμματίσει μέσα στο 2013 μια σειρά δράσεων για την επέτειο αυτή.
Στο δελτίο Τύπου δεν αναφέρεται πουθενά ότι το όνομά της σχηματίζεται από τις δύο ελληνικές λέξεις «ορθή φωνή» (Ortofon), με τον ίδιο τρόπο που δεν αναφέρει η Apple τίποτε για την ελληνικότητα της ονομασίας iPhone, η Google τίποτε για το Android ή η Samsung για το Galaxy.
Τα παραδείγματα είναι χιλιάδες. Περιμένω την ώρα που οι Έλληνες πολιτικοί θα διεκδικήσουν τα δικαιώματα χρήσης ελληνικών λέξεων από τις εταιρείες που τις χρησιμοποιούν χρόνια τώρα δωρεάν. Ελπίζω να είναι ένα «περιουσιακό στοιχείο» για τις επόμενες γενιές αυτής της χώρας. Τέλος πάντων, στο θέμα μας.
Η Ortofon είναι δημιουργία δύο μηχανικών, των Axel Petersen και Arlond Poulsen, που, ως μια start-up εταιρεία τότε, εστίαζε το ενδιαφέρον της στον ήχο του κινηματογράφου, ο οποίος ήταν ακόμα βουβός. Τον Οκτώβριο του 1923 βοήθησε στη δημιουργία του πρώτου φιλμ με ήχο, όπου κατά την αναπαραγωγή θα έπρεπε τα δύο συστήματα αναπαραγωγής ήχου και εικόνας να τρέχουν συγχρονισμένα.
Για το «δέσιμο» του ήχου με την εικόνα οι δύο μηχανικοί της Ortofon (η οποία τότε λεγόταν Phonofilm) ανέπτυξαν πυκνωτικά μικρόφωνα, ενισχυτές, παλμογράφους, μίκτες και κονσόλες. Το πρώτο προϊόν Ortofon εμφανίστηκε το 1948 και ήταν μια μονοφωνική κεφαλή χάραξης βινυλίου με βραχίονα, ενώ το 1951 η εταιρεία μετονομάστηκε από Phonofilm σε Ortofon A/S.
Οι κεφαλές κοπής της Ortofon χρησιμοποιήθηκαν σχεδόν από όλες τις δισκογραφικές εταιρείες της εποχής και έτσι από τον ήχο του σινεμά η εταιρεία πέρασε στον ήχο του γραμμοφώνου. Ανέπτυξε κεφαλή κοπής με τεχνολογία κινητού πηνίου αλλά και τις πρώτες στερεοφωνικές κεφαλές. Η τεχνογνωσία από τις κεφαλές κοπής την οδήγησε να δημιουργήσει το 1948 την πρώτη κεφαλή (ανάγνωσης) MC, η οποία ήταν μονοφωνική.
Η πρώτη στερεοφωνική ήρθε το 1958, η Ortofon SPU (Stereo Pick-Up). Πιθανόν από τότε ονομάζουμε πικάπ τα βινυλιακά συστήματα στην Ελλάδα. Οι πρώτοι πελάτες της Ortofon ήταν οι ραδιοφωνικοί σταθμοί, αργότερα ήρθαν οι μουσικόφιλοι. Μετά η ιστορία είναι περίπου γνωστή. Η Ortofon, εκτός από κεφαλές, κυκλοφόρησε βραχίονες και step-up μετασχηματιστές, μάλιστα στην Ιαπωνία έχει ιδρύσει μια άλλη εταιρεία που παράγει διαφορετικά μοντέλα από τη δανέζικη.
Το 1977 είχαμε την κεφαλή MC 20 και δύο χρόνια αργότερα την MC 20 MKll, που έφερε για πρώτη φορά σύστημα διευρυμένης απόσβεσης που εξασφάλιζε υψηλή ικανότητα ανάγνωσης. Από το 1980 οι κεφαλές κινητού πηνίου άρχισαν να εξελίσσονται σημαντικά, κυρίως λόγω της ανάπτυξης νέων υλικών, με τα οποία η Ortofon εφοδίαζε πάντα τα νέα της μοντέλα.
Έτσι, χρησιμοποίησε πολύ δυνατά μαγνητικά υλικά, όπως οι σπάνιες γαίες σαμάριο, κοβάλτιο και νεοδύμιο, κάτι που είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση του μεγέθους των κεφαλών και την αύξηση της στάθμης εξόδου. Παράλληλα, μειώθηκε το πάχος του στελέχους της κεφαλής επάνω στο οποίο τοποθετείται η ακίδα. Είδαμε στελέχη από πολύ σκληρά υλικά, όπως ζαφείρι, βόριο και ρουμπίνι, ενώ στα πηνία χρησιμοποιήθηκαν τυλίγματα από ιαπωνικό χαλκό και ασήμι.
Η Ortofon έχει παράδοση στις γιορτές. Το 2003 στα 85α γενέθλιά της κυκλοφόρησε την κεφαλή SPU 85th Anniversary με ξύλινο κέλυφος, λακαρισμένο με μια ιαπωνική μέθοδο ηλικίας 6.000 ετών ώστε να αποκτήσει υψηλή σκληρότητα σε απόχρωση σκούρας καρυδιάς.
Πέντε χρόνια πριν είχαμε την 90η επέτειο της Ortofon και την κυκλοφορία της κεφαλής SPU 90th Anniversary (αξίας 1.900 δολαρίων) για την κατασκευή της οποίας χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές λέιζερ. Φέτος, για τα 95 χρόνια της πιθανόν να εμφανιστεί η SPU 95th Anniversary με πιο εξωτικά υλικά και με πιο απόκρυφες τεχνολογίες κατασκευής.
Όλες αυτές οι κυκλοφορίες επετειακών κεφαλών, και μάλιστα σε περιορισμένο αριθμό, έχουν ενεργοποιήσει αρκετούς audio συλλέκτες ανά τον κόσμο, έχοντας τις κεφαλές SPU της Ortofon σε πρώτη ζήτηση. Η Ortofon είναι μια εταιρεία που έχει μάθει να εξελίσσεται ανάλογα με την εποχή και σίγουρα θα δίνει το «παρών» στον ήχο για πολλά, πολλά χρόνια ακόμα.
Σήμερα το 2026 η Ortofon είναι 108 ετώv και μόλις παρουσίασε την κεφαλή Vertex.
